Dinsdag 20 januari vond er in de Voedseltuin een inspirerende rondleiding plaats over inheemse planten of zoals ze vaak genoemd worden: ‘onkruid’. Met een groep geïnteresseerden gingen we onder begeleiding van Tom de tuin in. Er werden veel vragen gesteld: Welke planten groeien hier? Wat vertellen ze ons? En misschien wel de belangrijkste vraag: wat zeggen deze planten samen over de bodem van de tuin?
Verschillende soorten werden benoemd, bekeken en opgezocht. Wat eerst losse planten leken, bleek samen een duidelijk verhaal te vertellen. Met een mooie conclusie:
Wat je ziet zijn géén “lastige planten”, maar een volledig herstelteam:
Pioniers openen
Bodembedekkers beschermen
Diepwortelaars breken los
Stikstofbinders balanceren
De bodem is niet ziek, hij is aan het genezen.
Het totale bodembeeld
Om een goed beeld te schetsen van deze ochtend, vind je hieronder een samenvatting van het totale bodembeeld dat naar voren kwam.
De combinatie van gras, fluitekruid, dovennetel, weegbree, distels, herderstasje, kleefkruid, vogelmuur, zwarte nachtschade, steenraket, zevenblad, klaver, heermoes, kaasjeskruid, teunisbloem, ooievaarsbek en robertskruid vertelt verrassend consistent dit verhaal over de bodem van de Voedseltuin:
1 Zeer voedselrijk
Veel stikstof en voedingsstoffen.
Typische soorten: brandnetel-types, fluitekruid, zevenblad, vogelmuur, nachtschade, steenraket
⇒ Vaak gevolg van bemesting, oude tuingrond, afspoeling of langdurig gebruik
2 Verstoord (nu of in het verleden)
Veel pionierplanten die snel opkomen na open/omgewoelde grond.
Herderstasje, vogelmuur, kleefkruid, steenraket, nachtschade
⇒ Bodem is (of was) in beweging, niet ongerept
3 Verdichting & druk
Weegbree, heermoes, distels.
Wijst op belopen, bereden of zwaar gebruikte grond.
⇒ Bodem wil lucht en ontspanning
4 Vochtig tot nat (plaatselijk)
Heermoes, fluitekruid, zevenblad, vogelmuur.
Soms water dat blijft hangen.
⇒ Slechte drainage of compacte onderlaag
5 Schaduw + humus (op delen)
Zevenblad, dovennetel, robertskruid.
Oude organische lagen, blad, rust.
⇒ Bodem is rijk maar statisch
6 Herstel in gang
Klaver (stikstofbinder), distels (diep wortelend), kleefkruid (bedekkend).
Ooievaarsbek, kaasjeskruid, teunisbloem = tekenen van balans die wil ontstaan.
⇒ De bodem werkt zelf aan genezing
In één zin samengevat
Dit is een oude, rijke, door mensen beïnvloede bodem die lange tijd is belast, plaatselijk verdicht en vochtig is, maar duidelijk bezig is zichzelf te herstellen.
Wat vraagt deze bodem?
- Meer lucht (niet spitten, wel losmaken met wortels)
- Minder extra voeding
- Meer variatie (kruiden, bloemen, diepwortelaars)
- Minder druk/betreding
- Tijd en rust
Mooie conclusie
Wat je ziet zijn géén “lastige planten”, maar een volledig herstelteam:
- Pioniers openen
- Bodembedekkers beschermen
- Diepwortelaars breken los
- Stikstofbinders balanceren
De bodem is niet ziek, hij is aan het genezen.
(Tekst Caren, foto Tineke van der Burg)